Z historii Jastrzębiej Góry
Tu się wszystko zaczęło...
To miejsce, w którym powstała Jastrzębia Góra. Pierwsze informacje o miejscu pochodzą z XIX wieku i nawiązują do znajdującej się nieopodal Chłapowa Góry Jastrzębiej (niem : Habichtsberg). Tereny dzisiejszego kurortu pokrywały wiekami pastwiska i trudno dostępne tereny. Nie istniała tu infrastruktura drogowa, jedynie rolnicy z pobliskich Tupadeł wypasali gęsi.
Po kaszubsku gąska nazywa się pila, kaszubska nazwa dzisiejszej Jastrzębiej Góry to Pilëce, co oznacza miejsce do wypasu gąsek. Ta tradycyjna nazwa osady przewija się gdzieniegdzie w dokumentach, ale miejsce w historii znalazła jednak nazwa Jastrzębia Góra. Być może dzisiejsza nazwa nawiązuje też do jastrzębi, które gromadnie zamieszkiwały pileckie nieużytki i pastwiska mając tu wspaniałe tereny łowieckie.
Po I Wojnie Światowej skrawek wybrzeża z Jastrzębią Górą znalazł się w odrodzonej Polsce. W lutym 1920 Generał Józef Haller rzucając pierścień w morze symbolicznie związał je z Polską, a wybrzeże zaczęło stawać się miejscem coraz większego zainteresowania obywateli nowopowstającej Rzeczypospolitej odgrywając istotną rolę nie tylko gospodarczą, ale także stając się nowym miejscem służącym wypoczynkowi.
Domniemywać można, że jednym z gości podczas tej uroczystości był pochodzący z Warszawy działacz społeczny i polityczny hrabia Jerzy Osmołowski i wtedy to oczarowały go piękne, dzikie i nieodkryte dotychczas tereny.
W 1921 roku założył spółkę z o.o. „Rozewija”, która w 1922 roku przekształciła się w spółkę pod nazwą Kąpiele na Wielkiem Morzu Jastrzębie Góry „Jastgór” S.A. Powołana przez niego oraz przez Adolfa Makomaskiego spółka 2 lipca 1921 r. kupiła od Johann’a Hannemana blisko 60 ha gruntów pomiędzy brzegiem morza Bałtyckiego a wioską Tupadły. To tereny, na których znajduje się dziś Jastrzębia Góra. Szybko przystąpiono do wytyczania granic parceli i dróg, a te wytyczone wiek temu podziały w wielu miejscach zachowały się do dziś. Spółka część parceli zabudowywała samodzielnie, a część sprzedawała inwestorom. Działki rozchodziły się „na pniu”, a w nowym kurorcie zakochali się szczególnie przedsiębiorcy z Warszawy.
Stopniowo osada przemieniała się w ważny kurort. Pod koniec lat 20-tych wybudowano Bulwar Nadmorski. Oficjalne otwarcie odcinka drogi z Władysławowa (Wielka Wieś-Hallerowo) do Jastrzębiej Góry nastąpiło w 1931 roku. Ostatecznie Do dziś zachował się oryginalny bruk z kostki bazaltowej. Była to 8 metrowej szerokości jedna z najnowocześniejszych dróg w Polsce.
Lata 20-te i i początek lat 30-tych to okres intensywnego rozwoju, to czas, kiedy w Jastrzębiej Górze wybudowano wiele obiektów wypoczynkowych. Największymi inwestorami byli Jerzy Osmołowski, który wybudował siedem obiektów, w tym luksusowy dom kuracyjno- hotelowy Bałtyk na krawędzi klifu, z panoramą na falujące morze, z restauracjami, dancingami na wolnym powietrzu, oraz basenami wypełnionymi podgrzewaną wodą morską oraz Aleksander de Rosset-Fleury – przedsiębiorca, działacz społeczny, polityk, który wybudował willę Rossetówkę oraz nowoczesną gospodę nazwaną Lisi Jar.
Z każdym rokiem Jastrzębia Góra, stawała się coraz modniejszym kurortem wśród warszawskiej, krakowskiej i lwowskiej śmietanki towarzyskiej. W rozbudowującym się kąpielisku otwierały się liczne lokale gastronomiczne i rozrywkowe zaspokajające całkowicie potrzeby letników, kuracjuszy i turystów
Lubili tu przebywać : artyści Kazimierz Junosza-Stępowski, Martha Eggerth, Jan Kiepura, politycy i oficerowie WP: Jan Michał Dębski, Walery Roman Władysław Raczkiewicz, rodzina premiera Sławoja Składkowskiego, gen. Tadeusz Rozwadowski, gen. Kazimierz Sosnkowski , artyści malarze: Włodzimierz Nałęcz, Władysław Jarocki, Wojciech Weiss, Stanisław Filipkiewicz, poeci, pisarze, kompozytorzy: Kazimierz Wierzyński , Jan Kasprowicz, Stefan Żeromski, Feliks Nowowiejski. Łącznie, w okresie II Rzeczpospolitej w Jastrzębiej Górze powstały ze środków osób prywatnych : 83 budynki, w tym: 58 willi modernistycznych, 6 dworków i 5 zespołów wypoczynkowych typu hotelowego. Jastrzębia Góra stała się znanym i modnym w Polsce miejscem wypoczynku, skutecznie konkurującym z pobliską Juratą.
Z uwagi na najliczniejszy udział warszawskich przedsiębiorców w rozbudowie Jastrzębiej Góry oraz w związku z liczebną przewagą gości z Warszawy zaczęto kurort nazywać żartobliwie „Nową Warszawą”.
W 1939 zakończono elektryfikację Jastrzębiej Góry, co pozwoliło zrealizować marzenie Jerzego Osmołowskiego budowę windy – dźwigu „Światowid”, która przewoziła turystów z plaży do parku na klifie. Budowa rozpoczęła się w 1938 roku i trwała do wybuchu II Wojny Światowej. Dostawę kabiny i dźwig jednak dostarczono już po wojnie, ostatecznie uruchomiono ją w 1967. Był to ewenement na skalę nie tylko polskiego wybrzeża. Pracowała jednak tylko 3 sezony, bo już w 1969 należało konstrukcję wyłączyć z użytkowania w związku z postępującym przesunięciem fundamentów. Ostatecznie, w czasie sztormu w styczniu 1982 roku wieża runęła na plażę. To co pozostało po wyciągu, w 1994 roku wbudowano w część umocnień brzegu.
Lata 70-te XX wieku dołożyły swoją historię. Przedsiębiorstwa państwowe zaczęły budować na własne potrzeby duże ośrodki wczasowe, pensjonaty i obiekty turystyczne.
